plattegrond
	plattegrond centrum
	Zuidhorn in GoogleEarth

Zuidhorn is ontstaan in een gebied waar vroeger het zeewater af en toe over de landerijen stroomde. De kern van Noord- en Zuidhorn bestaat uit een hooggelegen zandrug van circa 4 km lengte die het ontstaan van deze dorpen tussen het water en slik van de zee mogelijk maakte. De kern Zuidhorn - met bijna 6600 inwoners - is een aantrekkelijke forensenplaats met goede voorzieningen en uitstekende verbindingen met de steden Groningen en Leeuwarden. De spoorwegverbinding met beide plaatsen werd op 29 mei 1866 gerealiseerd.

De dorpen Noordhorn en Zuidhorn worden gescheiden door het Van Starkenborghkanaal. Met de aanleg van dit kanaal werd begonnen op 15 augustus 1931. Het kanaal werd officieel geopend door koningin Wilhelmina op 5 november 1938. Het kanaal vormt een onderdeel van de scheepvaartverbinding Delfzijl-IJsselmeer. Het Van Starkenborghkanaal loopt van Groningen naar de Friese grens, waar het bij Stroobos overgaat in het Prinses Margrietkanaal naar Lemmer. Het kanaal is tussen Stroobos en Noordhornerga het verbeterde oude Hoendiep. Het is genoemd naar Tjarda van Starkenborgh Stachouwer (Commissaris der Koningin in Groningen, daarna de laatste gouverneur-generaal van het voormalig Nederlands-Indië). In de oude N.H. Kerk van Zuidhorn (gebouwd in de 11e en 12e eeuw) met grotendeels tufstenen muren treft men een preekstoel aan, die rijk gesneden is met verschillende wapens. Eind 2000 werd een ingrijpende restauratie van het interieur van de kerk voltooid. Aan de Gast in Zuidhorn bevindt zich de R.K. kerk uit 1844, waarin zich een prachtig decor achter het altaar bevindt.
Zuidhorn was vroeger de plek waar veel rentenierende boeren zich vestigden. Langs de Gast en de Hoofdstraat zien we nog de fraaie landhuizen. Ooit stonden in Zuidhorn drie borgen: de Jellema-, Klinckema- en Hanckemaborg. De Hanckemaborg werd tot 1877 bewoond door de familie Clant-Bindervoet. Omstreeks 1878 werd de borg afgebroken. Van de Hanckemaborg is weinig bewaard gebleven. Wat resteert is het "schathuis", de vroegere boerderij van "Hanckema", gelegen aan de Hanckemalaan. Het "schathuis" werd in 1965 herbouwd. De contouren van de voormalige borg zijn in 1993 door de Historische Kring Zuidhorn op de oorspronkelijke plaats aangegeven.
Dat de voormalige gemeente Zuidhorn sterk verbonden was met de Hanckemaborg is nog duidelijk waarneembaar. Zo voerde de gemeente het wapen van de familie Hanckema, die als de stichter van de "heerlijkheid" Zuidhorn - omvattende de dorpen Zuidhorn en Noordhorn - wordt beschouwd. Het vaantje op de toren van de Nederlands Hervormde Kerk bestaat uit een draak met drie vissen. Deze komen ook voor in het wapen van de familie Clant.
In 1992 vierde de plaats Zuidhorn het 600-jarig bestaan. 

Zie ook:
www.welkominzuidhorn.nl
www.zuidhorn.com
www.drp.nl/zuidhorn
www.oudzuidhorn.nl