Visvliet
Visvliet op de grens van Groningen en Friesland is eens een zeehaven geweest.
Net als Pieterzijl behoorde het dorp tot 1637 bij Friesland. Weliswaar was er al
veel langer een soort douanepost bij de Gerkesbrug die door Groningers werd
bemand. Niemand mocht zonder vergunning goederen over die Friese grens brengen.
In 1795 werd die post opgeheven. Het klooster van Gerkesklooster had veel
invloed. De eerste zeesluis die hier door het klooster gelegd is, was die bij
"Bartholeshues". Deze sluis zal in elk geval in de Lauwers zijn gelegd en dit
Bartholeshues moet wel een kloosterhoeve bij Visvliet zijn geweest. Hier heeft
men dus een verbinding tot stand gebracht tussen de bedijkingen aan weerskanten
van de Lauwers.
Visvliet heeft
een eerbiedwaardig verleden dat nog steeds voortleeft in de oude huizen waar in
de muren nog kloostermoppen en gele steentjes te zien zijn. De N.H. Kerk is in
1427 gebouwd op de plaats waar al eerder een kerk stond. Volgens een steentje in
de noordgevel is de kerk van Visvliet in gotische stijl gebouwd. Jaren later is
deze kerk weer bepleisterd, waardoor diverse details in het muurwerk zijn
verborgen. Een vis boven drie koperen bollen op het dakruitje herinnert aan het
feit dat Visvliet vroeger een vissersdorpje was. Een nu helaas verdwenen schip
op het koor verwees hier ook naar. Aan de zuidzijde is de ligging van de
dakpannen een opvallend detail. Uit tegengestelde richtingen zijn de pannen naar
het midden gelegd, waar een rij beide overlappende dakpannen de overgang vormt.
De oorspronkelijke spitsboogvensters zijn rond 1700 veranderd in rondbogen en de
steunberen werden op enkele na verwijderd, wat veel afbreuk deed aan het
gotische karakter. De kerk is een aantal malen gerestaureerd, de laatste keer
was in 1973. In 2005 is er een groot onderhoud aan de binnenmuren van de kerk
uitgevoerd. De preekstoel dateert uit 1714. Een gedenksteen herinnert aan het
hongerjaar (1557). Als windvaan staat hier een vis op de toren, in plaats van de
haan. De Eise Eisingastraat is genoemd naar de man van het Franeker planetarium,
de uitgeweken en verbannen Friese patriot, die hier een veilig onderdak en zelfs
zijn tweede vrouw (Trijntje Eelkes Sickema) vond. Het dorp Visvliet, met de
mooie "Hilmahuister watermolen" aan de Oude Dijk, telt circa 350 inwoners. Deze
molen (een achtkante bovenkruier) is gebouwd in 1868. Het hoge witte
N.S.-stationsgebouw (uit 1891) is in 1983 gesloopt. Er voor in de plaats kwam
een eenvoudig wachthuisje. Het station Visvliet - aan de spoorlijn
Groningen-Leeuwarden - werd in 1991 geheel opgeheven. De treinen stoppen
sindsdien niet meer in Visvliet.
