Saaksum
Saaksum
wordt al genoemd tussen 700 en 1000 jaar na Christus. In Saaksum, met circa 110
inwoners, zijn enige boerenbedrijven woonboerderijen geworden, maar het
dorpspatroon op zich is niet gewijzigd. Saaksum wordt gekenmerkt door een dichte
bebouwing met woonhuizen aan de westelijke wierdeflank en een open gebied met
een kerk en enkele grote "heerden" aan de oostkant.
Saaksum kent
een "beschermd dorpsgezicht" vanwege de karakteristieke structuur van het dorp.
De fraaie oude toren en kerk staan al eeuwen boven op de wierde waarop het hele
dorp is gebouwd. De zadeldaktoren van de kerk in Saaksum werd omstreeks 1550
gebouwd. Het kerkje in zijn huidige vorm is gebouwd in 1836. De kerktoren is in
1999 gerestaureerd, waarbij het weerhaantje van nieuw bladgoud is voorzien.
Oorspronkelijk besloeg de wierde een oppervlak van circa 10 hectare;
waarschijnlijk is het dorp zelfs nog groter geweest. Vanaf 1917 is de wierde
echter afgegraven.
Terpen en wierden: ze lijken zo gewoon, toch
vertegenwoordigen ze een rijk cultuur-historisch bezit. Jaren geleden telde de
provincie Groningen nog 235 wierden. In het verleden zijn er veel meer geweest.
Lange tijd werden de wierden afgegraven vanwege de vruchtbare grond die als
bemesting werd gebruikt. Sinds de 10e eeuw boden de dijken immers bescherming
tegen de zee en nam langzaam maar zeker de noodzaak van het wonen op wierden af.
Vroeger heeft tussen de kerk en de
Heralmastraat de Heralmaborg (1546-1583) gestaan.
